SOMA:-Chanzo cha Bunge maalum la Katiba Tanzania kuahirishwa.

Shughuli za Bunge Maalum la Katiba nchini Tanzania  zimeshindwa kuendelea  Jana March 17,2014, jioni mjini Dodoma ambapo Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba Jaji Joseph Sinde Warioba alitakiwa kuwasilisha Rasimu ya Katiba kwenye Bunge hilo.

Kabla hajaanza, wajumbe walianza kuzomea wengine wakipiga kelele ndipo Mwenyekiti wa Kudumu wa Bunge hilo,Bw. Samuel Sitta alipoamua kusitisha shughuli za Bunge mpaka itakapotangazwa.

BARUA YA UMOJA WA KATIBA YA WANANCHI (UKAWA) KWA

MWENYEKITI WA BUNGE MAALUM, MHESHIMIWA SAMWEL J. SITTA,

KUHUSU UKIUKWAJI WA KANUNI ZA BUNGE MAALUM

Mheshimiwa Mwenyekiti,

Sisi ambao majina yetu yameorodheshwa hapa chini ni Wajumbe

wa Bunge Maalum ambao tunatokana na vyama vya CHADEMA,

CUF, NCCR Mageuzi, DP, UDP, CHAUSTA, CHAUMA, NRA, NLD na

CCK pamoja na Wajumbe walioteuliwa kutokana na makundi

yaliyotajwa katika kifungu cha 22(1)(c) cha Sheria ya Mabadiliko

ya Katiba, Sura ya 83.

 Tumeunda Umoja wa Katiba ya Wananchi

(‘UKAWA’) wenye lengo la kuhakikisha kwamba mchakato wa

sasa wa Katiba katika Mkutano huu wa Bunge Maalum

unapelekea nchi yetu kupata Katiba Mpya na bora kwa ajili ya

nchi yetu.

Kwa sababu ya mwendelezo wa matukio ya ukiukwaji wa

makusudi wa Kanuni za Bunge Maalum, 2014, ambao umefanyika

tangu ulipoapishwa kuwa Mwenyekiti wa Bunge Maalum, kama

tunavyoonyesha hapa, tunapenda kukufahamisha kwamba

hatuko tayari kuendelea kukaa kimya wakati unaendelea kuvunja

Kanuni za Bunge Maalum na kupelekea Mkutano wa Bunge

Maalum kuwa hatarini kuvunjika. 

Katika kipindi cha siku nne tangu

umeapishwa kuwa Mwenyekiti wa Bunge Maalum umefanya

maamuzi yafuatayo yanayodhihirisha ukiukwaji wa Kanuni:-

1. Tarehe 14 Machi, 2014, mara tu baada ya kuapishwa

ulitangaza kwamba Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya

Katiba atawasilisha Rasimu ya Katiba siku ya Jumatatu,

yaani leo.

 Aidha, ulitangaza kwamba baada ya Mwenyekiti

wa Tume kuwasilisha Rasimu, kutakuwa na kipindi cha siku

tatu kwa Wajumbe wa Bunge Maalum kufanya mjadala wa

jumla juu ya Rasimu kwa lengo la ‘kufungua vifua vyao.’ Vile

vile, ulilitaarifu Bunge Maalum kwamba baada ya hapo

Mheshimiwa Rais atakuja kulihutubia Bunge Maalum kati ya

siku ya Jumanne au Jumatano.

2. Licha ya Wajumbe kadhaa wa Bunge Maalum kukuomba

ubadilishe msimamo wako juu ya masuala haya, tarehe 15

Machi uliendeleza msimamo huo na ukaongeza kwamba

Mwenyekiti wa Tume atawasilisha Rasimu ya Katiba kwa

muda usiozidi dakika sitini na baada ya hapo kutakuwa na

siku tatu za semina itakayoongozwa na wataalamu kutoka

nje ya nchi yetu na baadaye ndiyo Mgeni Rasmi atakuja

kulihutubia Bunge Maalum.

3. Leo tarehe 17 Machi baada ya malalamiko ya Wajumbe

kadhaa umesema kwamba umeshauriana na Mwenyekiti

wa Tume jana tarehe 16 Machi na mmekubaliana kwamba

muda wa saa mbili (dakika mia moja ishirini) zitamtosha

Mwenyekiti wa Tume kuwasilisha Rasimu ya Katiba.

 Hii

inathibitisha kwamba ulipopanga muda wa dakika sitini kwa

ajili hiyo siku ya tarehe 15 Machi ulikuwa hujashauriana na

Mwenyekiti wa Tume kama inavyotakiwa na Kanuni za

Bunge Maalum. Aidha, kwa taarifa tulizo nazo, inaelekea

Mwenyekiti wa Tume analazimishwa kukubaliana na muda

ambao wewe mwenyewe na nguvu nyingine zilizo ndani na

nje ya Bunge Maalum mmempangia.

Kwa maoni yetu, yote haya ni ukiukwaji wa makusudi wa

Kanuni:-

(a) Kanuni ya 7(1)(g) na (h) ya Kanuni za Bunge Maalum

imeweka mpangilio wa shughuli zote za Bunge Maalum

ambapo ‘hotuba ya ufunguzi ya Mgeni Rasmi’, i.e., Rais

wa Jamhuri ya Muungano au Rais wa Zanzibar,

itafuatiwa na ‘uwasilishaji wa Rasimu ya Katiba.’ Kwa

jinsi ya mpangilio wa shughuli uliowekwa na Kanuni ya

7(1), uwasilishaji wa Rasimu ya Katiba kabla ya hotuba

ya ufunguzi ya Mgeni Rasmi ni ukiukwaji wa Kanuni za

Bunge Maalum na, kwa vyovyote vile, kunatoa picha

kwamba Rais wa Jamhuri ya Muungano atakuja

Bungeni kama mchangiaji wa hoja badala ya kuja

kama Mkuu wa Nchi kwa lengo la kufungua Bunge

Maalum;

(b) Kanuni ya 47(a) inaelekeza kwamba “Mwenyekiti

baada ya kushauriana na Mwenyekiti wa Tume

watapanga muda unaofaa kwa ajili ya Mwenyekiti wa

Tume kuwasilisha Rasimu ya Katiba katika Bunge

Maalum.” Pamoja na kwamba kanuni hiyo imeanza

kwa maneno ‘isipokuwa kama imeelezwa vinginevyo

kwenye Kanuni hizi au Mwenyekiti ameelekeza

vinginevyo’, ufahamu wetu wa Kanuni za Bunge

Maalum unatuelekeza kwamba Mwenyekiti wa Bunge

Maalum hana uwezo kikanuni wa kujipangia yeye

mwenyewe muda ambao Mwenyekiti wa Tume

atahitaji kwa ajili ya kuwasilisha Rasimu ya Katiba.

Muda huo unatakiwa kupangwa kwa pamoja baada

ya mashauriano baina yao.

(c) Kwa mujibu wa kanuni ya 31(3), “baada ya Rasimu

kuwasilishwa … Mwenyekiti atatangaza majina ya

wajumbe wa kila Kamati … na kila Kamati itatekeleza

majukumu yake kwa mujibu wa masharti yaliyowekwa

na Kanuni hizi.” Aidha, kwa mujibu wa mpangilio wa

kanuni ya 32, baada ya Kamati kuundwa, Rasimu

itajadiliwa katika Kamati na baadaye katika Bunge

Maalum. Kwa mtiririko wa Kanuni ulivyo, hakuna namna

yoyote halali kwa Bunge Maalum kufanya semina ya

wataalamu wa ndani au nje ya nchi kwa lengo la

wajumbe kufungua vifua vyao au kwa lengo lingine

lolote.

(d) Matumizi mabaya ya kanuni ya 85 inayohusu mamlaka

ya kutengua kanuni. Ijapokuwa kanuni ya 85(1)

inatamka kwamba “… kanuni yoyote inaweza

kutenguliwa kwa madhumuni mahsusi …”, kanuni hiyo

imefungwa na masharti ya kanuni ya 85(4) inayoelezea

mazingira yanayoweza kusababisha kanuni itenguliwe.

Kwa kifupi, kanuni inaweza kutenguliwa kwa ajili ya

kuahirisha kikao au kuongeza muda wa shughuli au

kuongeza orodha ya shughuli yoyote ambayo

haikuwepo kwenye mpangilio wa shughuli za siku hiyo.

Nje ya mazingira hayo, Bunge Maalum haliwezi

kutengua kanuni zake.

Kwa sababu ya ukiukwaji huu wa Kanuni za Bunge Maalum

tunapenda kukujulisha kwamba sisi wanachama wa UKAWA

hatuko tayari kuunga mkono, na tutapinga kwa kadri ya

uwezo wetu mambo yafuatayo kufanyika ndani ya Ukumbi

wa Bunge Maalum:-

(i) Uwasilishaji wa Rasimu ya Katiba na Mwenyekiti wa

Tume kabla ya hotuba ya ufunguzi wa Bunge

Maalum na Rais wa Jamhuri ya Muungano au Rais

wa Zanzibar;

(ii) Semina yoyote itakayoongozwa na wataalamu wa

ndani au nje ya nchi yetu kama ulivyolitangazia

Bunge Maalum;

(iii) Hotuba ya Mgeni Rasmi endapo itafuatia uwasilishaji

wa Rasimu ya Katiba;

(iv) Jambo lingine lolote linalokiuka Kanuni za Bunge

Maalum.

Tunatarajia kwamba utayapa masuala haya tafakuri ya kutosha ili

uweze kufanya maamuzi kwa kutumia Kanuni za Bunge Maalum.

Tunaamini utatumia busara na hekima ili kuliepusha Taifa letu na

fedheha ya vurugu zisizokuwa na sababu ndani ya Bunge

Maalum.

Tunatanguliza shukrani zetu za dhati.

Chanzo JF.